شاه و شطرنج قدرت در خاورمیانه

پیوندهای استراتژیک ایران با برخی از جوامع و گروه‌های غیردولتی منطقه، در کنار تنش با آمریکا، مهم‌ترین مبحث سیاست خارجی ایرانِ دوران معاصر است. برخلاف باور رایج، اتحاد ایران با گروه‌های یادشده پیش از انقلاب اسلامی و در زمان محمدرضا شاه پهلوی پی‌ریزی شد. کتاب شاه و شطرنج قدرت در خاورمیانه: ایران، کردهای عراق و شیعیان لبنان نشان می‌دهد که شاه ایران در میانه‌ی سال‌های ۱۳۳۷ و ۱۳۵۷ روابط استراتژيکی را با کردهای عراقی و شیعیان لبنانی جهت حفظ امنیت ملی،‌ یکپارچگی سرزمینی و مهار دشمنان خود برقرار کرد. کتاب با تکیه بر ویژگی‌های ژئوپلیتیکی ایران، بر اهمیت نقش شاه و دیگر نهادهای تصمیم‌گیر در سیاست خارجی کشور تأکید می‌کند. همچنین این کتاب برای نخستین‌بار سرنوشت رازآلود امام موسی صدر را بیان کرده و رابطه‌ی پرفراز و نشیب ایران را با ملامصطفی بارزانی بازگو می‌کند. حجم و تنوع اسناد ناگفته‌ی جمع‌آوری‌شده از بایگانی‌های مهم آمریکا و ایران در کنار مصاحبه با دست‌اندرکاران سیاست خارجی ایران نشان‌دهنده‌ی دست‌اول‌بودن این روایت است. این کتاب ترجمه‌ی کتاب آرش رئیسی‌نژاد با عنوان The Shah of Iran, the Iraqi Kurds and the Lebanese Shia است که پیش از این در ژوئن ۲۰۱۸ از سوی انتشارات معتبر پالگریوـ‌مک‌میلان به چاپ رسید. ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ مروری بر کتاب «شاه و شطرنج قدرت در خاورمیانه»؛ همه دشمنان امام موسی صدر کتاب «شاه و شطرنج قدرت در خاورمیانه؛ ایران، کردهای عراق و شیعیان لبنان 1337-1357» برای نخستین بار سرنوشت رازآلود امام موسی صدر را بیان کرده و رابطه پرفراز و نشیب ایران را با ملامصطفی بارزانی بازگو می‌کند. حجم و تنوع اسناد ناگفته جمع‌آوری شده از بایگانی‌های مهم آمریکا و ایران در کنار مصاحبه با دست‌اندرکاران سیاست خارجی ایران نشان‌دهنده دست اول بودن این روایت است. به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران ( ایبنا )، پیوندهای استراتژیک ایران با گروه‌های غیردولتی، در کنار تنش با ایالات متحده آمریکا، مهم‌ترین بخش از سیاست خارجی ایران دوران معاصر بوده است. بخش مهمی از سیاست خارجی امروزین ایران در منطقه خاورمیانه با حمایت این کشور از گروه‌های غیردولتی، مانند حزب‌الله، حماس، گروه‌های شیعی عراقی و حوثی‌های یمنی درهم تنیده شده است. چنین درهم‌تنیدگی پیچیده‌ای پویایی و سیر سیاست خارجی و حتی سیاست داخلی ایران را تحت‌الشعاع قرار داده است. آنچه بیان شد برشی از کتاب «شاه و شطرنج قدرت در خاورمیانه؛ ایران، کردهای عراق و شیعیان لبنان ۱۳۳۷-۱۳۵۷» تالیف آرش رئیسی‌نژاد و ترجمه پریسا فرهادی از سوی نشر نی به طبع رسیده است. این کتاب ترجمه کتاب آرش رئیسی‌نژاد با عنوان The shah of Iran, the Iragi Kurds and the Lebanese Shia است که پیش از این در ژوئن ۲۰۱۸ از سوی انتشارات معتبر پالگریو-مک میلان به چاپ رسید. کتاب «شاه و شطرنج قدرت در خاورمیانه؛ ایران، کردهای عراق و شیعیان لبنان ۱۳۳۷-۱۳۵۷» با تکیه بر ویژگی‌های ژئوپلیتیکی ایران، بر اهمیت نقش شاه و دیگر نهادهای تصمیم‌گیر در سیاست خارجی کشور تاکید می‌کند. کتاب «شاه و شطرنج قدرت در خاورمیانه؛ ایران، کردهای عراق و شیعیان لبنان ۱۳۳۷-۱۳۵۷» همچنین برای نخستین بار سرنوشت رازآلود امام موسی صدر را بیان کرده و رابطه پرفراز و نشیب ایران را با ملامصطفی بارزانی بازگو می‌کند. حجم و تنوع اسناد ناگفته جمع‌آوری شده از بایگانی‌های مهم آمریکا و ایران در کنار مصاحبه با دست‌اندرکاران سیاست خارجی ایران نشان‌دهنده دست اول بودن این روایت است. نگاه رایج به سیاست خارجی ایران پهلوی شاه را در نهایت همچون عروسکی آمریکایی به تصویر می‌کشد که کمابیش سیاستی همراستای سیاست کاخ سفید را دنبال می‌کرد. در مقابل، نگاهی تجدیدنظر طلب، به تازگی، شاه را همچون رهبری بلندپرواز نشان می‌دهد که بی حاصل کوشید سیاستی مستقل را در خاورمیانه و ورای آن دنبال کند. برخلاف هر دو جریان رایج و تجدیدنظرطلب، کتاب پیش رو نشان می‌دهد که چگونه ایران پهلوی با همه روابط پیچیده خود با آمریکا، سیاست خارجی غیردولتی را برای مهار تهدیدات بین‌المللی، منطقه‌ای و داخلی در پیش گرفت. به بیان دیگر، کتاب نشان می‌دهد که چگونه ایران پهلوی امنیت ملی و یکپارچگی سرزمینی خود را در برهه‌ای پانزده ساله از طریق سیاست خارجی غیردولتی حفظ کرد. کوتاه آنکه این کتاب نگاهی پساتجدیدنظرطلب را بنیان می‌گذارد. از این منظر، کتاب پیش رو بر آن است تا فراز و نشیب روابط استراتژیک ایران پهلوی با گروه‌های غیردولتی در عراق و لبنان را بررسی کند. پرسش بنیادین این کتاب ناظر بر پیشران‌ها و انگیزه‌هایی است که ایران را به برپایی پیوندهای استراتژیک با گروه‌های