یادداشت‌های کشتیرانی

گزیده ای از کتاب یادداشت‌های کشتیرانی عادت کرده بود اطراف کانکس‌ها بچرخد و با صدای بلند بگوید “کی می‌دونه؟ کی می‌دونه؟” زیرا هیچ کس نمی‌دانست. منظورش این بود که هرچیزی ممکن بود پیش آید. سکه‌ی چرخانی که هنوز تعادلش را حفظ کرده بالاخره به یک رو می‌افتد. در آغاز کتاب، یادداشت‌های کشتیرانی؛ می خوانیم مقدمه درباره نویسنده ادنا آنی پرولکس که اغلب با نام آنی پرولکس شناخته می‌شود، نویسنده و روزنامه‌نگار آمریکایی متولد 1935 است. او تاکنون بیست جایزه معتبر ادبی برای آثار خود دریافت کرده است. پرولکس بیشتر شهرت خود را مدیون کتاب حاضر با عنوان انگلیسی(The Shipping News) و داستان کوتاه کوهستان بروکبک (Brokeback Mountain) می‌باشد که داستان اخیر علاوه بر اینکه جایزه ادبی اُ.هنری را برای نویسنده به ارمغان آورد، فیلم اقتباس شده از آن نیز در سه بخش برنده جایزه اسکار (از جمله فیلمنامه) و در پنج بخش نیز نامزد جایزه اسکار گردید. نویسنده خود گفته ساکن وایومینگ است اما بیشتر وقت خود را صرف سفر می‌کند، چنانکه برای نوشتن این رمان شش ماه را در منطقه‌ای که بیشترین سیر داستان در آن روی می‌دهد، ـ نیوفاندلند ـ گذرانده است. درباره کتاب اغلب ما ــ جرگه کتاب‌خوان‌های حرفه‌ای ــ پیش آمده که کتابی را خوانده و در پایان گفته‌ایم” چرا زودتر این کتاب را نخوانده بودم” و در حقیقت این همان جمله‌ای است که بسیاری از خوانندگان این کتاب در سراسر دنیا و از جمله خود من ــ فارغ از اینکه مترجم کتاب هستم ــ آن را بر زبان آورده‌ام. با اقتباس از متن کتاب فیلمی ساخته شده که انصافاً به لحاظ ارزش هنری به هیچ وجه قابل قیاس با کتاب نیست و به نظر بسیاری از منتقدین اقتباسی ضعیف و نارسا بوده است، بنابراین کسانی که این فیلم را هم دیده‌اند مطمئناً از مطالعه آن لذت بیشتری نصیبشان می‌شود. اما دربارة سبک و محتوای کتاب گفتنی است که، نویسنده برهه‌ای از زندگی شخصیتی با نام خانوادگی کویل را به‌صورت سوم شخص و در سبک واقع‌گرا روایت می‌کند. کویل نماینده تمام انسان‌ها سرخورده از محیط خانوادگی و اجتماعی خویش است که وارد جامعه می‌شوند، کسانی که هرگز حتی فرصت شناخت خود را هم نمی‌یابند چه رسد به محیط پیرامونی و اتفاقاتی که در عصر جدید با سرعت بسیاری در حال بروز و افول هستند. کسانی که همه چیز، حتی تحقیر و فقر و بدبختی و خیانت و… را امری طبیعی و حق خود می‌دانند و درصدد مطالبه حقوق خود برنمی‌آیند زیرا اصلاً از وجود آنها مطلع نیستند. در واقع اگر کویل در اواخر داستان به شناخت نسبی خود و پیرامونش دست می‌یابد نه به دلیل پرسشگری و اراده بر دانایی و توانایی از جانب خود بلکه دست حوادث و قضایاست که او را به این سمت و سو می‌کشاند. زبان طنز کتاب که از سوی نویسنده بسیار به هنگام و درست به‌کار گرفته شده بر جذابیت داستان افزوده و فضاهایی متفاوت از آنچه خواننده انتظار دارد به او عرضه می‌کند. اما رمان “ یادداشت‌های کشتیرانی ” روایت ساده غم و شادی صرف نیست، رمانی است که در آن توصیفات و تشبیهات اشخاص و مناظر و اتفاقات به‌گونه‌ای کاملاً متفاوت از آن‌چه که در سایر روایت‌ها شاهد هستیم انجام می‌گیرد و ذهن خواننده را به وجوه دیگری از این آرایه‌ها سوق می‌دهد. ترجمه چنین کتابی از دو جهت بسیار سخت و دشوار بود: اول اینکه بیش از 150 کلمه خاص منطقه نیوفاندلند در آن به‌کار رفته که گاه درک آنها حتی برای خود انگلیسی‌زبان‌ها نیز سخت و ثقیل است و به قول نویسنده دست‌کم به دو فرهنگ لغت و یک کتاب تاریخ محلی نیاز دارد و دوم به جهت کلمات تخصصی متعددی است که نیازمند مراجعه مکرر بنده به فرهنگ دریانوردی بود که متأسفانه باید گفت بسیاری از اصطلاحات موجود در کتاب یا اصلاً در فرهنگ‌های دریانوردی فارسی ذکر نشده و یا به‌صورت همان نام انگلیسی عنوان شده است. در هرحال از اینکه برای نخستین بار این کتاب زیبا و جذاب را به فارسی برگردانده‌ام بسیار خوشحال و شاکرم و امیدوارم خوانندگان محترم کم و کاستی‌ها را بر اینجانب بخشوده و از خوانش آن لذت ببرند. مرضیه خسروی 1 کویل کویل: یک نوع گره طناب. “یک ریسمان فلاندری طنابی بافته شده و یک لایه است. از این طناب روی عرشه کشتی استفاده می‌شود تا در مواقع ضروری بتوان بر آن راه رفت.” دانشنامه گره‌های اشلی در اینجا با چند سالی از زندگی کویل روبه‌روئیم، کسی که در بروکلین زاده و با پرسه‌زنی در شهرهای دلتنگ‌کننده شمال آمریکا بزرگ شد. با صورتی پر از کک ومک و شکمی گرفته و پر از گاز دوران کودکی را از سر گذراند؛ در دانشگاه دولتی، با دستی زیر چانه و عذابی پنهان در پس لبخندها و سکوت حاضر شد. تلوتلوخوران بیست سالگی را پشت سر نهاد و در سی سالگی آموخت که احساساتش را از زندگی‌اش جدا کرده و آن را به هیچ انگارد. به شکل حیرت‌آوری غذا می‌خورد و